Noordhollands Dagblad, 31 december 2005
Na de straf
Veel bajesklanten die vrij komen, vervallen weer in de criminaliteit.
De stichting Exodus helpt ex-gedetineerden met wisselend succes een nieuw
begin te maken. Exodus kan niet zonder subsidie maar minister Donner wil
daarvan af alsof goede reclassering geen taak meer is van justitie.
Onlangs verscheen 'De vier sleutels, terug in de samenleving', een boek
over terugkeer van gedetineerden in de samenleving. Menigeen haalt over
dat thema de schouders op, de meeste ex-gedetineerden vallen toch weer in
hun oude kwaal terug, zo wordt geredeneerd. Dat valt helaas niet te
betwisten, de gevangenis werkt nu eenmaal niet erg helend. Rancune en
verbittering vergroten de kans op recidive. In 'De vier sleutels'
beschrijft Cornelie van Well het werk van de stichting Exodus.
Ex-gedetineerden die het rechte pad willen bewandelen krijgen bij
Exodus hulp om een nieuwe begin te maken. Natuurlijk leeft die wens tussen
muren en tralies, maar eenmaal buiten slagen ze er niet altijd in die te
verwezenlijken. Vrienden van weleer zien uit naar hun terugkeer, drugs
werken als magneten en tegenslag moet worden gepareerd. Niet voor niets
vestigen ex-gevangenen zich vaak in een ander deel van het land, zo ver
mogelijk van de plek waar het fout ging.
De reclassering, eens cruciaal bij de zoektocht naar een nieuw leven,
is verschraald tot een organisatie met telmachines en formulieren, het
gevolg van bezuinigen van Justitie. Van hulpverleningsorganisatie is de
reclassering verworden tot een justitieel orgaan, gericht op de
beveiliging van de samenleving. Daar is niets mis mee, al zou een andere
naam niet misstaan.
PROFESSIONALISERING
Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw bloeide de reclassering en
maakte zij dankbaar gebruik van talloze vrijwilligers. Toen brak de
periode aan van professionalisering: reclasseringwerkers werden
maatschappelijk werkenden met een hbo-opleiding. Voor vrijwilligers was
geen ruimte meer. De reclassering keek neer op het gevangeniswezen en
stelde met veel aplomb de hulpverlening centraal. Maar toen de magere
jaren aanbraken en het ministerie van justitie de hulpverleners inlijfde
als ambtenaar kwam er een andere filosofie. Nu staan haar armen weer wijd
open voor mensen die pro deo wat steun willen geven.
Vijfentwintig jaar geleden begon de Stichting Exodus in Den Haag een
huis waar ex-gedetineerden weer konden wennen aan de harde maatschappij.
Dat voorbeeld is in negen andere steden gevolgd. Hooguit zes maanden mogen
de bajesklanten er blijven. Er bestaan twee vormen van verblijf. De eerste
is op puur vrijwillige basis, nadat hun gevangenisstraf is afgelopen. Het
wordt gefinancierd door kerkelijke en particuliere donaties, maar ook nog
met subsidie van justitie. Dat belastinggeld is goed besteed want opvang
na detentie beperkt de kans op recidive.
Minister Donner van justitie ziet dat echter anders. Hij probeert al
enkele jaren vergeefs deze kostenpost te schrappen. Volgens hem is dit
geen taak van justitie, maar van de gemeenten. De burgemeesters houden
echter ook liever de hand op de knip, dus hangt de huizen van Exodus een
zwaard van Damocles boven het hoofd. De andere modus is een zogenaamd
verblijf als laatste fase van de gevangenisstraf, penitentiair programma
geheten. Deze straf wordt uiteraard volledig door justitie betaald.
SLEUTELS
Uiteraard is verblijf in een Exodushuis geen vakantie. Er gelden vier
voorwaarden of 'sleutels': wonen, werken, relatie en zingeving. De
bewoners dienen minstens 26 uur al dan niet betaald te werken. Ze moeten
de huisregels eerbiedigen, dat wil zeggen: geen drank, drugs of herrie. De
derde sleutel is gericht op relaties. Dat kan opbouw of herstel zijn van
de band met ouders, gezin of vrienden.
Zingeving is de moeilijkste van de vier: Vragen over de zin van het
leven zijn immers niet eenvoudig te beantwoorden. Naast enkele
beroepskrachten vormen vrijwilligers een dankbare steun in deze huizen.
Het leven met elkaar is er niet altijd een pretje en natuurlijk mislukt
het wel eens. Iemand raakt weer verslaafd, gaat uit zijn dak of vervalt
weer in de misdaad. Het zijn gelukkig uitzonderingen, vergeleken met de
grote massa is de terugval bij Exodus-klanten stukken minder.
Misschien is dit iets om met het boek in de hand onder de kerstboom
eens over na te denken. Cornelie van Well: 'De vier sleutels, terug in de
samenleving'. uitgeverij De Tijdstroom, 2005
Gepubliceerd in Noordhollands Dagblad van 31 december 2005
 naar boven
|